<p>AKP ve MHP Seçim Kanunu Değişikliği teklifini sundu. Açıklanan metnin ardından herkesin aklındaki 'Bu sistem kime yarar' sorusunu Metropoll Araştırma'nın sahibi Özer Sencar, Genar Araştırma Şirketi Yönetim Kurulu Başkanı İhsan Aktaş ve Gezici Araştırma Merkezi Başkanı Murat Gezici'ye sorduk.<br />AKP ve MHP’nin uzun süredir üzerinde çalıştığı Seçim Kanunu Değişikliği teklifi Meclis Başkanlığı’na sunuldu. Teklif seçim barajını yüzde 10’dan 7’ye düşürürken, partiler ülke genel barajını ittifakla geçecek ancak milletvekili sayısını kendi oylarıyla belirleyecek. Teklifin ardından herkesin aklındaki kime yarar sorusunu Metropoll, GENAR ve GEZİCİ araştırma şirketlerine sorduk. <br />Metropoll Araştırma'nın sahibi Özer Sencar muhalefetin hamleyi kendi lehine çevirebileceğini belirtirken, Genar Araştırma Şirketi Yönetim Kurulu Başkanı İhsan Aktaş yüksek oy alan partilerin avantajlı hale geldiğini kaydetti. Gezici Araştırma Merkezi Başkanı Murat Gezici de baraj sorunu olmayan partiler için ittifakların önemsiz hale geldiğini kaydederek seçmen kütüklerine dikkat çekti. <br />ÖZER SENCAR: DEĞİŞİKLİKLER YARAMADI<br />Gücünü kaybeden partilerin seçim yasası değişikliğine gittiğini kaydeden Özer Sencar söyle konuştu: <br />"Gücünü kaybeden veya gücünü kaybettiğini hisseden iktidarlar seçim istemiyle oynar ve seçim ekonomisi uygular. AKP ilk 10 yılında bunu hiç yapmadı. Bugün seçim yasasını değiştirmek isteyerek kamuoyuna zayıfladıkları ve kaybetme korkusu yaşadıkları mesajını verdiler. İktidarlar seçim yasalarını bir takım hesaplar yaparak değiştirebilirler, bu satranç oyunu gibidir. Lehine olacak şekilde düzenlerler eğer muhalefet durumu iyi değerlendirirse ve ona göre bir hamle yaparlarsa bu hamle etkili olmaz veya lehine olur. 50+1 muhalefete çalışmıştır. İttifak yasası da aynı şekilde."<br />MUHALEFETİN HAMLESİ<br />Sistemin iktidara yarayacağının bir garantisi olmadığını belirten Özer Sencar "Muhalefet adil ve akıllıca davranırsa, liderler kendilerinden, geleceklerinden, beklentilerinden özveride bulunursa bu yasa da muhalefetin lehine dönebilir. Hiçbir seçim yasası yapanın lehine olacak diye bir kural yoktur bu bir satranç oyunudur. Muhalefetin de bu hamleyi görüp karşı hamlesi beklenebilir ve iktidarın oyununu aleyhine çevirebilir" dedi. <br />OLASI SENARYOLAR<br />İttifak meselesinin artık önemsiz hale geldiğini ve küçük partilerin işinin zorlaştığını vurgulayan Özer Sencar ihtimalleri sıraladı: <br />"İktidar ne yaptı ittifak meselesini önemsiz hale getirdi. Küçük partilerin ittifaktan istifade etmeleri mümkün değil artık. Şimdi küçük partiler ve yüksek oy alan partiler masada oturup bu işi nasıl çözebiliriz diye üzerinde çalışması gerekir. Ne olabilir? Küçük partiler bir araya gelerek yeni bir ittifak grubu oluşturabilir. DEVA, Gelecek ve Saadet... Ama bu mümkün değil. iki sebeple olmaz. Birincisi 7'yi bulamazlar. İkinci sebep ise DEVA lideri Ali Babacan Abdullah Gül ekolüdür, bu yüzden risk almaz ve böyle bir ittifaka asla yanaşmaz. Sıfır ihtimal bu. Geriye bu partilerin yüksek oy alan CHP ve İYİ Parti listelerinden seçime girmeleri kalıyor. Benim tahminim bu partiler CHP listelerinden girmek isteyeceklerdir. Kemal Kılıçdaroğlu'nun uyguladığı iletişim burada etkili olur."<br />KILIÇDAROĞLU NE YAPAR<br />Artık oylarının CHP'ye yarayacağını ve küçük partilerle yapılacak ittifakın cumhurbaşkanlığı seçimi için anahtar görevi göreceğini vurgulayan Özer Sencar şöyle konuştu: <br />"Bunun sebepleri: Kemal Kılıçdaroğlu'nun aday olması için bu 3 partinin liderinin onayına ihtiyacı var. Onlara hak ettiğinden fazla yer verebilir. Tabi bu da bir şartla; cumhurbaşkanlığı seçiminde destek... İkinci husus bu 3 parti CHP'nin oylarını 5 - 6 puan artırdığı taktirde CHP'nin artık oylardan 15 -20 vekil çıkarabilir. Alacağı bu fazlalığı bile küçük partilere dağıtsa yeter. Bu tam bir kazan kazan olur. CHP seçmenini buna ikna edebilir. Böylece küçük partiler Meclis'e girecek cumhurbaşkanlığında da Kemal Kılıçdaroğlu'nu destekleyecek."<br />Özer Sencar Millet İttifakı içinde yer alabilecek küçük partilerin seçmenlerinden AKP'ye yüzde 30 kayış olabileceğini de öne sürerek "6 puanlık bu partilerin 2 puanı her şekilde Recep Tayyip Erdoğan'a gider. Özellikle Gelecek ve Saadet seçmenlerinin CHP listesine mesafeli bakacaklarını düşünüyorum. Bu 3 partinin seçmenin 3'te biri AKP'ye gidecektir. AKP için iki puan kıymetli bir puandır. Cumhurbaşkanlığında da bu 2 puan çok önemlidir" ifadelerini kullandı. <br />MHP ADAYLARINA AKP LİSTESİ Mİ<br />MHP'ye parantez açarak bazı isimlerin AKP listelerinden seçime girebileceği ihtimalini dile getiren Özer Sencar şunları söyledi: <br />"Eğer MHP 7 puanı alamazsa hiçbir milletvekili çıkaramayacak. Alsa bile puanı düşük olduğu için vekil sayısı düşecek. Bu da bazı MHP'lilerin AKP listesinden seçime girmesine neden olabilir. Bu da AKP'yi MHP'yi kontrol eder hale getirir. MHP buna ihtiyaç da duymayabilir çünkü AKP içerisinde ülkücü kökenli MHP'yi barajın üstüne çekebilecek kadar seçmen var. Hatırlayın İYİ Parti seçime girerken MHP'den 7 puanlık bir kitle kendisine geçti. Aynı şekilde 7 puanlık bir kitle AKP'den MHP'ye geçti ve MHP yüzde 11 aldı. AKP seçmeninden stratejik oylarla barajı aşar. Bu durumda MHP bu sisteme göre küçük parti olduğu için bir önceki seçime göre daha az vekil çıkarır. MHP'nin 7 puan civarında bir oyu var. MHP'de doğal bir yıpranma var."<br />İHSAN AKTAŞ: ÇOK BÜYÜK DEĞİŞİKLİK YOK<br />İhsan Aktaş yeni sistemin çok büyük değişiklikler getirmediğini söyledi. İttifak içindeki partilerin kimlik endişesine dikkat çeken İhsan Aktaş şunları ifade etti: <br />"Özünde baktığınızda çok büyük değişiklikler getirmiyor. Baraj 10'dan 7'ye iniyor... Baraj 2 veya 3 olsaydı belki küçük partileri motive ederdi. 10 barajındaki partiler sorunsuz partiler aslında. Hem HDP hem İYİ Parti böyle. Önceden tüm oylar ittifakın içine sayılıyordu artık her partinin oyu ayrıca sayılacak. Bu parti kimliğini koruyan bir değişiklik oldu. İttifaktaki partiler kendi oylarıyla ilgili tereddüt yaşıyorlardı kim ne kadar aldı almadı tartışması oluyordu. Bir de kimlik kaybı endişesi vardı, ciddi bir farklılık orada gibi duruyor."<br />OY ORANLARI BİLENECEK<br />Partilerin aldıkları oy oranının artık belli olacağını vurgulayan İhsan Aktaş "Partileri motive etmek için araştırmalar yapılıyor. Masada da motive edilmiş sonuçlar oluyor, partiler bunlarla bir araya geliyor. Böyle olunca da sandıkta da 'böyle çıktık' diyebilir. Bunun da bir şahidi yoktu sonuçta. Böylece parti kimliği muhafaza edilir. 'Biz yüzde 3 aldık' bunu bilir artık partiler mesela" diye konuştu.<br />BÜYÜK PARTİLERE YARAR<br />Yeni sistemin büyük partilere avantaj sağlayacağını kaydeden İhsan Aktaş sözlerine şöyle son verdi: <br />"Sandık kurullarıyla alakalı bazı değişiklikler var. Yeni kanunla beraber oy taşıma meselesi var. Onları zorlaştıran bir değişiklik. Bu neden yapılabilir kritik yerler olabiliyor motivasyonu olan bir parti başka bir ilden ile, şehirden şehre oy kaydırabilirdi. Bu da demografi bozuyor. Muhtarlık seçimlerinde adam İstanbul'dan kütüğünü alıyor ya da İstanbul'da ilçeden ilçeye geçişler oluyor. Bir sürü tartışma getiriyor bu. Diyorlar ya bir evde 70 tane kayıt çıktı. Aslında nüfus kayıt sistemi iyi işleyen bir sistem, kimin nerede olduğu belli. Bu da seçim öncesi oy kaydırma hareketliliği olmasın diye düşünülmüş. Ben bu teklifte köklü bir şey değişiklik görmedim. Sadece normalde bütünde kullanılan sistem parçada da kullanılacak. Bu büyük partilere CHP ve AKP'ye fayda sağlar mı merak ediyorum. Büyük partilere avantaj sağlar gibi gözüküyor."<br />MURAT GEZİCİ: AKP'DE KAYBETME KORKUSU<br />Murat Gezici AKP'nin kendisini revize etmek yerine seçim sistemi ile avantaj peşinde olduğunu söyledi. Cumhurbaşkanlığı Hükümet sisteminde barajın olmasının anlamsız olduğunu savunan Murat Gezici şunları söyledi: <br />"AKP her seçimde kaybetme korkusu taşıdığı için sürekli seçim sistemini değiştirmeye yöneliyor. Kendisini revize etmek yerine, seçim sistemini emellerine uydurarak seçimleri kazanıyor. Fakat bir süre sonra, sadece zaman kazandırdığı anlaşılan, değiştirilmiş seçim sisteminde yine kaybettiği görülüyor. AKP, 2018 Cumhurbaşkanlığı seçimlerini çok küçük bir farkla kazandı. 2019 yerel seçimlerinde ise AKP, İstanbul, Ankara ve birçok şehri kaybetti. O yüzden sistemi değiştirmeye devam etmek istiyor. Örneğin barajın yüzde 10’dan yüzde 7’ye indirilmesi, görece temsil adaleti sağlıyor gibi gözüküyor. Fakat Başkanlık sisteminin işlediği bir sistem içinde barajın olması başlı başına düşündürücü bir mesele. Çünkü yürütmenin başını halkoyu ile seçiyorsunuz ve Meclisin güvenoyuna herhangi bir gereksinimi de söz konusu değil."<br />MHP'NİN DURUMU GÖZETİLDİ<br />Değişikliğin MHP'nin durumu gözetilerek yapıldığını kaydeden Murat Gezici şöyle devam etti: <br />"Bu durumda söz konusu değişikliğin MHP’nin durumu gözetilerek, onu güçlendirmek için yapıldığı bir değişiklik olduğu ortada. Çünkü mevcut durumda MHP’nin yüzde 10’a ulaşması çok mümkün gözükmüyor. Dolayısıyla MHP’nin Meclis’e girebilmesinin bir yolu kalıyor, o da ittifakta yer almak. Yani MHP ile AKP birbirine göbekten bağlılar. Bununla birlikte bu değişikliğin bir HDP boyutunun da olduğunu düşünüyorum. HDP’nin baraj altında kalması ittifakın istediği şeylerden biri. Bu yüzden HDP’ye baraj desteği oyları geliyor. Yani barajı geçebilmesi için sol çevrelerden bir destek oyu geliyor. Dolayısıyla HDP’nin önünde baraj engeli kalmayarak söz konusu destek kırılmaya çalışılıyor olabilir. Fakat işe yarar mı? Halkın bu kadar tepkili, kızgın olduğu bir ortamda her hamle daha fazla dikkat çekiyor; bazı şeyleri perdelemeye güç yetmiyor."<br />İTTİFAKLAR ANLAMSIZ OLDU<br />Murat Gezici yeni sistemin baraj derdi olmayan partiler için ittifakı anlamsız hale getirdiğini belirterek şunları ifade etti: <br />"D’Hondt sisteminin anlamı çok net: İttifak havuzunun ortadan kaldırılması. 2018’de ittifak kuran ve kurmayan partilerin çıkardıkları milletvekili sayısı hesaplanıyordu. Sonra ittifaktaki partilerin oylarının ortak bir havuzda toplanıp kendi aralarında sandalye dağıtımı yapılıyordu. Böyle ittifak geniş ise o kadar avantaj elde ediyordunuz. Yani bir partinin aldığı oy, milletvekili çıkarması için yeterli olmasa bile, ortak havuza katkısı ile ittifaka sandalye kazandırıyordu. Bu değişiklik ile beraber, ittifakın elde ettiği oy barajı geçiyorsa, ittifaktaki partiler de barajı geçmiş sayılacak. Ortak oy havuzu kalkacak. Bu yüzden bir partinin baraj derdi yok ise, ittifak anlamsız hale geliyor."<br />AKP'YE YARAYACAK GİBİ<br />Küçük partilerin yüksek oy alan partilerin listelerinden seçime girmesinin kaçınılmaz olduğu vurgulayan Murat Gezici şunları anlattı: <br />"Yani küçük partilerin oyları, büyük partilere bir destek sunamayacak. Büyük partiler onların oylarından faydalanamayacak ama milletvekili elde etmek için adaylarını kendi listelerinde sunabilecekler. Yani küçük partilerin adayları, büyük partilerin listelerinde yer alacak. Böyle bir durumda küçük partilerin oy pusulasında yer almasının hiçbir anlamı olmayacak. Hatta muhalif oyları heba edeceği için küçük partiler buralarda seçime giremeyecekler. Diğer illerde pusulada yer alabilirler. Fakat bazı yerlerde seçime girmemiş olacaklar; böylece oy oranları düşük olacak. Oyların heba olmasının önüne geçmenin yolu, Millet İttifakı'nda yer alan küçük partilerin adaylarının ya CHP, İYİ Parti listelerinde yer alması veya birini seçip hep beraber orada toplanmaları gerekecek. Değişiklik ilk bakışta AKP’ye yarayacak gibi görünüyor. Fakat burada önemli olan partilerin güncel durumdaki albenisi. AKP hala önceki seçimlerde aldığı oy oranına sahip mi değil mi? Bu önemli. Güçlendirilmiş Parlamenter sisteme imza atmamış yeni kurulan merkezdeki ve orta sol partiler sürecin dışında kalmamak için ittifak seçmek durumunda kalabilir veya seçmen oyum boşa gitmesin diyerek daha güçlü partilere yönelebilir CHP oylarını %30 üzerine taşıma şansını yakalayacak."<br />GENÇ SEÇMEN OYUNU<br />Murat Gezici "Seçimlere kısa bir süre kala seçmen kütüklerinin yer değiştirilmesi mümkün olmayacak. Bunun için de seçmenin son bir yıl içinde sürekli olarak bulunduğu adres dikkate alınacak" maddesi ile ilgili ise dikkat çeken ifadeler kullandı. Muhalif seçmenin sosyo ekonomik ve kültürel yapısına vurgu yapan Murat Gezici şu uyarıda bulundu: <br />"Bu düzenlemede seçmenlerin belediye veya muhtar seçimlerinde memleketlerinde oy kullanmaya gitmelerinin belirleyici bir etkisi var. Son yerel seçimlerde, büyükşehirlerde ikamet eden seçmenlerin pek çoğu, memleketlerinde oy kullanabilmek için seçmen kütüklerini taşımıştı. Adres kayıt sisteminde görünmeyen seçmenler, son seçmen olduğu adrese göre seçmen listesine kaydedilecek ve bu adrese göre oy kullanabilecekler. Muhalif seçmenler genelde hareketli, çok seyahat eder. Düzensiz bir yaşam biçimi var. Buna yönelik bir hamle olabilir. Gençlerin oy kullanmasına bir müdahale de olabilir. Gençler eğitim öğretim sebebiyle ailelerinin yanından okudukları şehirlere geliyorlar fakat kütükleri aileleri ile yaşadıkları yerde. Seçim öğrencilerin eğitim öğretim sürecinde olursa, oy kullanamayabilirler. Oy potansiyeli 6 milyon civarında, bunların yarısı oy kullanamayabilir. Seçime 1 ay kala gidip kaydını yaptırdığında, oy kullanabiliyordu. Oysa bu düzenleme ile bu imkân ortadan kalkıyor. Oylarını kazanamadığı, ikna edemediği gençleri seçimin dışında tutmayı hedefliyor."<br />SANDIK PROJEKSİYONU<br />Murat Gezici, 2018 seçiminde aynı sistem uygulansaydı nasıl olacağına dair ise şu projeksiyonu paylaştı: <br />"2018’de sistem böyle olsaydı Urfa’da yüzde 3,7 oyla milletvekili çıkaran CHP’nin sandalyesi AKP’ye, Aksaray’da yüzde 10,6 oyla milletvekili kazanan İYİ Parti’nin sandalyesi AKP’ye, Yozgat’ta yüzde 11,6 oyla milletvekili kazanan CHP’nin sandalyesi AKP’ye, Erzurum’da yüzde 8,2 oyla milletvekili çıkaran İYİ Parti’nin sandalyesi AKP’ye, Osmaniye’de yüzde 13,5 oyla milletvekili çıkaran CHP’nin sandalyesi MHP’ye gidecekti."</p>
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapan siz olun.
Yorum yaz