<p>Türkiye ile Yunanistan arasında 30 Ocak 1923 tarihinde imzalanan nüfus mübadele anlaşmasının 97. yılı dolayısıyla, Şarköy Kent Konseyi ve Balkan Göçmenleri Cumhuriyet meydanında düzenlenen anma etkinliğine katıldı. Anma töreninde bir konuşma yapan Şarköy Kent Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi Ersel Dallı “ Bundan 97 yıl önce; 30 Ocak 1923 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Yunan Hükümeti arasında, Türkiye’de yerleşik Rum-Ortodokslar ile Yunanistan’da yerleşik Türk-Müslümanların zorunlu göçünü öngören Mübadele Sözleşmesi imzalandı.<br />- Yunanistan'ın Balkan Savaşına katıldığı tarih olan; 18 Ekim 1912 tarihinden itibaren yurtlarını terk etmiş olanları da kapsamına alan bu sözleşme ile yaklaşık 2.000.000 insan zorunlu göçe tabi tutuldu. <br />- Mübadeleye tabi tutulanlar; yüzlerce yıldır ekip-biçtikleri topraklarını, ekmek parası kazandıkları işyerlerini, evlerini, ibadet ettikleri kutsal mekânlarını, sevdiklerinin mezarlarını geride bıraktılar. Limanlarda, tren istasyonlarında kurulan çadırlarda haftalarca, aylarca beklediler. Çoğu yolcu taşımaya elverişli olmayan gemilerle iki ülke arasında günler, haftalar süren yolcuklar yaptılar.</p>
<p>Bu yolculuklar sırasında yaşamını kaybeden yakınlarını denize verdiler. <br />- Mübadillerin doğdukları toprakları ziyaret etmelerine uzun yıllar izin verilmedi.1. Kuşak mübadillerin hemen hemen tamamı memleket hasreti ile bu dünyadan sessizce göçüp gittiler. <br />Son yıllarda giderek artan sayıda mübadil çocuğu ve torunu bir vasiyeti yerine getirircesine aile büyüklerinin “memleket” dedikleri toprakları ziyaret etmek istiyor. Ancak; T.C vatandaşlarına vize uygulanması, vize alırken çekilen sıkıntılar düş kırıklığı yaratıyor. AB yöneticilerinden, Yunanistan ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerinden verilen sözlerin yerine getirilmesini, iki halk arasına örülen vize duvarının kaldırılmasını BİR KEZ DAHA VE ISRARLA talep ediyoruz. <br />- Avrupa Birliğinden, Yunanistan ve Türkiye Cumhuriyeti hükümetlerinden bir talebimizde şudur: Mübadillerin geride bıraktıkları ve günümüze kadar ayakta kalabilmiş olan; cami, kilise, tekke, manastır, ayazma, türbe, şehitlik, mezarlık gibi kutsal mekanların, hamam, bedesten, çeşme gibi tarihi yapıların, başta İstanbul-Tuzla, Urla-Klazomen ve Mersin Tahaffuzhanesi olmak üzere mübadillerin sağlık kontrollerinin yapıldığı tahaffuzhanelerin ve sağlık merkezlerinin restore edilmesini ve korunmasını, restore edilen tarihi eser niteliği taşıyan yapıların; müze, mübadele evi, konferans ve sergi salonu olarak kullanabilmeleri için mübadil kuruluşlarına tahsis edilmesini istiyoruz..<br />- Mübadil kuruluşları olarak dikkat çekmek istediğimiz önemli bir konu da başta Ortadoğu olmak üzere dünyamızın değişik coğrafyalarında devam eden kanlı çatışmalar ve savaşlardır. Özellikle komşu Suriye'de, Irak'ta yüzbinler yaşamını yitirdi. Bu acımasız savaş nedeniyle milyonlarca insan canını kurtarmak için ülkesini terk etti ve etmeye devam ediyor. Birleşmiş Milletlerin 2019 yılı verilerine göre Türkiye’de 5 milyon 679 bin mülteci yaşıyor. Sadece Suriye’den Türkiye’ye sığınanların sayısı 3 milyon 687 bin 224 kişiye ulaştı. Bu insanların tekrar ülkelerine dönebilmeleri ve huzur içinde yaşamlarını yeniden kurabilmeleri için barışçıl ortamın bir an önce sağlanması gerektiğini önemle vurguluyoruz.<br />- Çevremizde yükselen savaş tehdidinin giderek tüm dünyayı saracak bir sıcak çatışmaya dönüşmesi olasılığına karşı hemşerimiz Mustafa Kemal Atatürk'ün "yurtta sulh cihanda sulh" sözleriyle ifade ettiği prensibe uygun olarak içerde demokrasi, dışarda diplomasi odaklı adımlar atılmasının önemine işaret ediyoruz.<br />- Ortadoğu’nun gittikçe kızıştığı ve Doğu Akdeniz’in gittikçe ısındığı bir dönemde barışın önemini vurgulamak için Lozan Barış Antlaşmasının imzalandığı 24 Temmuz’un LOZAN BARIŞ BAYRAMI olarak ilan edilmesini ve resmen kutlanmaya başlanmasını istiyoruz..<br />- Bu coğrafyada yaşayan halkların geçmişinde yüzlerce/binlerce yıllık birlikte yaşam deneyimi var. Bizler; mübadil çocukları ve torunları olarak, Mübadelenin 97. Yıl dönümünde Orta Doğu’da, Balkanlarda, Akdeniz’de, Ege’de, yaşadığımız coğrafyada ve elbette tüm dünyada;<br /> Çatışma yerine barış, farklı olanı sürgün yerine birlikte yaşama ortamının oluşturulabileceğine yürekten inanıyoruz.<br />Savaşlarda, göç yollarında ve terör saldırılarında yaşamını yitirenleri saygı ve rahmetle anıyor, çekilen acılar bir daha yaşanmasın diyoruz..<br />Kamuoyuna saygıyla sunarız”dedi.<br /> Konuşmaların ardından Şarköy Belediye Başkan Yardımcsı Neşet Yavuz, Şarköy Cumhuriyet Halk Partisi İlçe Başkanı Birol Taner,Şarköy Kent Koseyi Başkanı Bülent Yakar,Mürefte Eski Belediye Başkanı Abdullah Perçin ve vatandaşlar katıldı.Mübadelenin 97. yılı anısına denize çelenk bırakılması ile anma etkinliği Şarköy Belediye düğün salonunda Dilek Kızlay’ın Sunumu ve Leyla Kurtoğlu Mübadelenin Tarihsel Anlatımında “İnsanlık tarihinde toplu göçler; savaş, baskı, zulüm, doğal afet ve ekonomik sebepler yüzünden yaşanmıştır. Mübadele sıradan bir göç olayı değildir. Kelime anlamı ‘değiş-tokuş etmek’ olan mübadelenin yaşadığımız topraklardaki anlamı ; 30 Ocak 1923 te, iki devlet arasında yapılan bir anlaşma sonucunda yaşanan zorunlu bir yer değiştirme (göç) olayıdır. Koşullar göçe mecbur ettiğinde yaşananlar, sıkıntı, acı ve hüzünleri de beraberinde getirmiştir. Hiç değişmeyecek gibi görünen hayatlar bir anda değişmiştir. Bir filozofun dediği gibi; ‘dünyada kişi için doğup büyüdüğü yeri kaybetmekten daha büyük bir acı olamaz.’ <br /> Balkanlardan gelen göç tarihimiz 19. Yüzyıl başlarında Sırp saldırılarıyla başlar. 93 Muhacereti denen 1877-78 Osmanlı –Rus savaşı sonrası, ilk büyük göç dalgası yaşanmıştır. 1912-1914 Balkan savaşları ve sonrasında göçler devam etmiştir.<br />- Mübadele ile Yunanistan’dan Türkiye’ye 1923-1927 yılları arası gelen nüfus 500.000 kişidir. Aynı tarihlerde Türkiye’den Yunanistan’a göç eden nüfus sayısı 1. 200.000 dir.<br />30 ocak 1923 te imzalanan Nüfus Mübadelesine ilişkin sözleşme, Lozan Barış Antlaşması görüşmeleri devam ederken imzalanan ilk hukuki belgedir. 19 maddeden oluşmaktadır. Sözleşmede kimin mübadeleye dahil edileceği, kimin hariç tutulacağı, mülklerin nasıl taşınıp, telafinin nasıl gerçekleştirileceği, göçü denetlemek ve mülklerin tasfiyesini sağlamak üzere Karma Komisyonların nasıl kurulacağı açıklanıyordu. Zorunlu Nüfus Mübadelesi; Türk topraklarında yaşayan Türk vatandaşı Rum Ortodoksları ile Yunan topraklarında yaşayan Yunan vatandaşı Müslümanları kapsamaktadır. Mübadiller Türk hükümeti ve Yunan hükümetinin izni olmadan Türkiye ve Yunanistan’da yaşamak üzere geri dönemeyeceklerdi. İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada Ortadoksları ile Batı Trakya Türkleri Mübadeleden muaf tutulmuşlardır. Yunanistan’ın Drama, Girit, Midilli, Kavala, Selanik, Vodina, Yanya şehirlerinden gelen Müslüman Türk nüfus, Türkiye’de Adana, Balıkesir, Bilecik, Bursa , Çanakkale, Edirne, İstanbul, İzmir, Kırklareli, Kocaeli, Manisa, Mersin, Samsun ve Tekirdağ şehirlerine yoğun olarak yerleştirilmişlerdir. Kayıtlarda Tekirdağ’a gelen mübadil sayısı 32.773 kişi olarak görünmektedir. İlçemize köyleriyle birlikte gelen mübadil sayısı yaklaşık 3000 kişi olup Yunanistan’ın Selanik vilayetinin kuzeyinde bulunan Nutya, Karacova, Mayadağ, Sıbıska, Vodina, Gevgeli, Ostrova, Karasinan, Drama ve Kılkış tan gelenler iskan edilmiştir. <br />30 Ocak’ta imzalanan Mübadele anlaşmasından sonra her iki tarafta da Mübadele komisyonları kurulur ve mal senetleri yapılır. Mübadele toplanma istasyonları oluşturulur. İlçemiz mübadillerinin toplanma yeri Selanik’in Gömence İstasyonudur. Türk Vapurcular Birliği’ne bağlı gemiler, Yunanistan’dan aralıksız göçmen taşımaya başlarlar. Gemiler, Yunanistan’ın Hanya, Resmo, Kandiye, Selanik gibi limanlarından göçmenleri yüklüyorlar ve Türkiye’de belirlenmiş limanlara taşıyorlardı. Türkiye’ye göçmen getiren vapurlar için indirme iskeleleri belirlenmişti. Bunların belli başlıları İzmir, İstanbul-Tuzla, Ayvalık, Mudanya, Samsun, Trabzon, Antalya ve Mersin iskeleleriydi. Mübadil getiren bu vapurlardan bazılarının adları şunlardı: Gülcemal, Akdeniz, Reşit Paşa, Kızılırmak, Şam, Giresun, Ümit, Gülnihal, Bahrıcedit, Altay, Ge¬libolu, Bandırma, İnebolu, Nimet, Canik, Millet ve Ereğli… Bu gemi-lerin toplam tonajı 37.494’tü. Nüfus başına 100 kilo kadar eşya ücretsiz taşınıyordu.<br />Köhne gemilerle gelen mübadiller, sandallarla Tuzla sahilinde Tahaffuzhane denen karantina bölgesine taşınır, aşılanır, salgın hastalıklara karşı makineli tedavileri yapılır, çarıklarına varana dek giysileri ütülenirdi. <br />Şarköy’lü yazarımız Tahsin Gülen’in ‘Ben bir mübadilim’ adlı kitabında Şarköy’e gelen mübadillerin Gömence tren istasyonundan Selanik Limanına geldiklerini, burada vapur gelene kadar çadırlarda kaldıklarını, vapur yolculuğunun 3 gün 3 gece sürdüğünü, Tuzla Tahaffuzhanesinden Tekirdağ limanı ve Şarköy’e vardıkları tarihi 1924 yılı, 1. Teşrin yani Ekim ayı olarak yazar.<br />‘Suyun Öbür Tarafı ‘ adlı kitabında Şarköy’lü yazarımız sevgili Akıle Sezgen Vardar Mübadeleyi şöyle anlatır: ‘Taşınır hiçbir malını paraya çeviremezsin, ‘Ben gitmeyeceğim diyemezsin’ taşınabilir ne alabilirsen, yatak, yorgan, kap, kacak, para vs onları alıp; ‘hadi gidiyorsun’ dendiğinde malını, evini, toprağını bırakıp gitmek zorundasın… İşte bunun adı mübadeledir der. Tek taraflı değildi yaşananlar. Her iki taraf da acıları, özlemleri , hasretlikleri ortak duygular olarak yaşadılar. Hayallerini, anılarını, tüm yaşanmışlıklarını geride bırakarak bir daha dönmemek üzere doğup büyüdükleri toprakları terk ettiler.<br />Yine, sevgili Tahsin Gülen’in mübadeleyi anlatan kitaplarının bir yerinde geçer.<br />MUSTAFA KEMAL PAŞA KAYMAKAMLARA ŞÖYLE TALİMAT VERİR:<br />‘Benim hemşehrilerimi üzmeyiniz. Onlar çok sıkıntılar , acılar çektiler. Onları çok hoş tutun. Rahat yaşayacakları, yaptıkları işlerine uygun yerlere yerleştirin. Hemen çalışmaya başlasınlar. Hem sıkıntılarından kurtulsunlar, hem de yurt ekonomisine faydalı olsunlar! Mübadillerin en kötü hali, geç üretici olmaları, uyumsuz yaşamalarıdır.’<br />‘Mübadiller kaybedilmiş toprakların aziz hatıralarıdır’<br />Mübadil atalarımızın doğdukları yerlerde gözlemlerimiz şudur ki; halkların geçmişten gelen birlikte yaşam kültürü ve hatıralar halen canlı durumdadır. Her ne kadar sınırlarımızda yaşanan savaş tehditi ile karşı karşıya kalsak da yolumuz, Mustafa Kemal’in çizdiği ‘ Yurtta sulh, cihanda sulh’ anlayışıdır.<br />Türküleri yakıldı, şiirleri, kitapları yazıldı, filmleri yapıldı Mübadelenin. Bu vesile ile ilçemizde Mübadele ve Şarköy ile ilgili kitaplar yazan, öykü, şiir, türkü ve manileri derleyen Sevgili Tahsin Gülen, Akıle Sezgen Vardar, Mustafa Karayer, Emine Sonal, Şinasi Polat ve Erdoğan Bol’a, Şiir ile yazı çalışmaları ve derlemeleri olan Süleyman Ersen, Hakan Örün ve İsmail Subaşı’na, Hayatta olmayan sevgili hocalarımız Denizer Kanter, Yasemin Eşen ve Cevat Metin’e, adını unuttuğumuz emeği geçen herkese saygılarımızı ve teşekkürlerimizi sunuyoruz. <br />Mübadelenin 97. Yılında savaşlarda, çatışmalarda, terör saldırılarında, mübadele sürecinde, umut yolculuğunda, yaşamını yitirenleri saygı ve rahmetle anıyoruz. Ruhları şad olsun”.dedi. gece günün anlamını belirte şiir ve öykülerin ardından Balkan türküleri söylendikten sonra sona erdi.</p>
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapan siz olun.
Yorum yaz